به گزارش کردپرس، سفر اخیر مظلوم عبدی(کوبانی)، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، به فرانسه و ایتالیا اگرچه بار دیگر حمایت سیاسی برخی کشورهای اروپایی از کردهای سوریه را به نمایش گذاشت، اما واقعیتهای میدانی نشان میدهد اروپا فاقد ابزارهای لازم برای تأثیرگذاری بر معادلات شمال سوریه است. در شرایطی که آمریکا حضور نظامی خود را پایان داده و ترکیه نفوذ امنیتی و نظامی گستردهای در منطقه دارد، نقش اروپا بیش از هر چیز به میانجیگری سیاسی و حمایت دیپلماتیک محدود شده است.
سفر مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، به چند کشور اروپایی از جمله فرانسه و ایتالیا، بار دیگر توجهها را به آینده کردهای سوریه و روند ادغام ساختارهای خودگردان در دولت دمشق جلب کرده است. عبدی در پاریس با مقامهای فرانسوی درباره تحولات سوریه و روند اجرای توافق میان SDF و دولت احمد الشرع گفتوگو کرد.
این سفرها همزمان واکنش رسانههای نزدیک به دولت سوریه را برانگیخت. برخی از این رسانهها به نقل از منابع دیپلماتیک مدعی شدند که عبدی بدون هماهنگی و مجوز دمشق راهی اروپا شده و این اقدام را مغایر با توافق ادغام دانستند.
با این حال، واقعیت حقوقی و سیاسی موجود نشان میدهد که نیروهای دموکراتیک سوریه هنوز به طور رسمی منحل نشدهاند و روند ادغام آنها در ساختارهای دولت سوریه همچنان در مرحله انتقالی قرار دارد. دمشق نیز تاکنون در مذاکرات رسمی، مظلوم عبدی را همچنان به عنوان فرمانده SDF به رسمیت شناخته و نهادهای نظامی و غیرنظامی وابسته به این نیروها نیز همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند. از این منظر، سفرهای خارجی عبدی را نمیتوان نقض آشکار توافق ادغام دانست.
با وجود اهمیت نمادین این دیدارها، ظرفیت اروپا برای تأثیرگذاری بر آینده شمال سوریه محدود ارزیابی میشود. پس از خروج نیروهای آمریکایی، فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی فاقد هرگونه حضور نظامی یا چارچوب عملیاتی در منطقه هستند و امکان استقرار نیرو، ایجاد خطوط پشتیبانی یا بازدارندگی در برابر فشارهای دمشق و ترکیه را ندارند.
این محدودیت با مشکلات داخلی اروپا نیز تشدید شده است. فشارهای اقتصادی، بحرانهای سیاسی داخلی و مناقشه بر سر مهاجرت باعث شده دولتهای اروپایی بیش از گذشته به دنبال تعامل با دمشق باشند و تمایل کمتری برای ورود به تقابل با دولت سوریه یا ترکیه داشته باشند.
در مقابل، ترکیه همچنان مهمترین بازیگر خارجی در شمال سوریه محسوب میشود. همجواری جغرافیایی، شبکه گسترده اطلاعاتی، نفوذ در گروههای محلی، توانایی انجام عملیات نظامی و استفاده مستمر از پهپادها، مجموعهای از ابزارهایی را در اختیار آنکارا قرار داده که هیچ کشور اروپایی از آن برخوردار نیست.
از سوی دیگر، وضعیت جغرافیایی مناطق تحت کنترل SDF نیز شکننده است. بخش عمده شهرهای کردنشین در نزدیکی مرز ترکیه قرار دارند و تنها حسکه تا حدودی از مرز فاصله دارد، اما بافت جمعیتی آن عمدتاً عربنشین است. همین شرایط، آسیبپذیری این مناطق را در برابر فشارهای امنیتی و اطلاعاتی افزایش داده است.
در چنین فضایی، تحقق اهداف ترکیه و دمشق الزاماً نیازمند عملیات نظامی گسترده نیست. عملیات اطلاعاتی، جذب نیروهای محلی، نفوذ در شبکههای امنیتی، خرابکاری، حملات هدفمند پهپادی و فرسایش تدریجی انسجام سازمانی SDF میتواند بدون ورود به یک جنگ آشکار، موقعیت این نیروها را تضعیف کند. گزارشهای اخیر درباره کشف هستههای مخفی در اطراف قامشلو نیز نشانهای از همین آسیبپذیری فزاینده تلقی میشود.
در این میان، اسرائیل نیز برخلاف برخی گمانهزنیها، نقش تعیینکنندهای در شمال سوریه ندارد. نفوذ تلآویو عمدتاً به جنوب سوریه محدود است و در شمال کشور، موازنه قدرت بهطور کامل تحت تأثیر ترکیه قرار دارد.
بر همین اساس، سقف تأثیرگذاری اروپا احتمالاً به موضوعاتی مانند نحوه مشارکت نمایندگان کرد در ساختارهای جدید سوریه، وضعیت نیروهای سابق SDF، انتصابهای اداری، تضمین برخی حقوق فرهنگی و زمانبندی انتقال تدریجی نهادهای خودگردان محدود خواهد ماند.
با این حال، آینده این روند صرفاً به بازیگران خارجی وابسته نیست. انسجام داخلی SDF، کیفیت مذاکرات با دمشق، توانایی مدیریت اختلافات داخلی و بهرهبرداری از شکافهای میان بازیگران منطقهای میتواند بر نتیجه نهایی تأثیرگذار باشد. همچنین اگر دولت دمشق در آینده با بحرانهای امنیتی یا فشارهای منطقهای جدید، از جمله افزایش تنشها با حزبالله یا دیگر چالشهای داخلی، روبهرو شود، ممکن است روند تمرکز قدرت در سوریه کند شده و فرصت بیشتری برای حفظ بخشی از اختیارات محلی در مناطق کردنشین فراهم شود.
با وجود این، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که هرگونه نقش پایدار نیروهای دموکراتیک سوریه در آینده سوریه، در نهایت مستلزم دستیابی به نوعی تفاهم با ترکیه خواهد بود؛ زیرا حمایت سیاسی اروپا، بدون برخورداری از اهرمهای امنیتی و نظامی، به تنهایی قادر به تغییر موازنه قدرت در شمال سوریه نیست.
نشنال کانتکست

نظر شما