به گزارش کردپرس، وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه مجموعه ارزشمند آثار کردی گردآوری‌شده توسط «الکساندر ژابا» را منتشر کرد؛ مجموعه‌ای که از مهم‌ترین منابع کلاسیک زبان و ادبیات کردی به شمار می‌رود.

به نوشته شبکه روداو، این مجموعه که نسخه‌ای از آن در سال ۲۰۱۳ از روسیه با همکاری پروفسور «قدری ییلدریم» به کتابخانه بخش کردشناسی دانشگاه آرتوکلوی ماردین منتقل شده بود، اکنون توسط وزارت فرهنگ ترکیه به چاپ رسیده است.

پیشینه مجموعه ژابا

آرشیو کردی الکساندر ژابا شامل دست‌نوشته‌هایی است که میان سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۸۶۶ در کردستان ترکیه گردآوری شده‌اند. این مجموعه در سال ۲۰۱۳ طی تلاش‌های گروه کردشناسی دانشگاه آرتوکلوی ماردین به ترکیه منتقل و در کتابخانه این بخش نگهداری شده بود.

اظهارات مشاور ریاست‌جمهوری ترکیه

گولشن اورهان، مشاور رئیس‌جمهور ترکیه، در پیامی در شبکه اجتماعی X اعلام کرد که این مجموعه مهم از سوی وزارت فرهنگ منتشر شده است.

او گفت: «این آرشیو شامل آثار و دست‌نوشته‌های ارزشمند کلاسیک کردی است و نتیجه همکاری طولانی‌مدت میان ما و استادان بخش زبان و فرهنگ کردی دانشگاه آرتوکلوی ماردین می‌باشد.»

وی همچنین افزود که این مجموعه در قالب ۱۵ جلد منتشر شده و شامل ۶۹ نسخه خطی از ۳۹ اثر مختلف است.

اهمیت تاریخی مجموعه ژابا

الکساندر ژابا بین سال‌های ۱۸۴۸ تا ۱۸۶۶ به عنوان دیپلمات روس در ارزروم فعالیت داشت. او با کمک «ملا محمود بایزیدی» و دیگر پژوهشگران کرد، اقدام به گردآوری گسترده آثار مکتوب و شفاهی کرد و یکی از غنی‌ترین آرشیوهای ادبیات کردی را شکل داد.

ژابا این مجموعه را به کتابخانه ملی روسیه در سن‌پترزبورگ منتقل کرد. آرشیو او شامل ۵۴ بخش و ۴۰۱۷ صفحه است.

در میان آثار موجود در این مجموعه، نوشته‌های مهمی از ادبیات کلاسیک کردی دیده می‌شود؛ از جمله: «مم و زین» اثر احمد خانی، «مولودنامه» ملا باته، اشعار فقیه طیران، «عادات و رسوم کردیه» اثر ملا محمود بایزیدی، و داستان‌های «لیلی و مجنون» و «یوسف و زلیخا».

همچنین ترجمه «شرفنامه» شرف‌خان بدلیسی و مجموعه‌ای از ترانه‌ها، لالایی‌ها، داستان‌ها و روایت‌های فولکلور کردی نیز در این آرشیو وجود دارد.