به گزارش کردپرس، عراق تنها چند هفته تا بحرانی سرنوشت‌ساز فاصله دارد؛ بحرانی که می‌تواند اقتصاد متکی به نفت این کشور را وارد مرحله‌ای بی‌سابقه از فروپاشی کند. بر اساس گزارشی تحلیلی از «سایمون واتکینز» در وب‌سایت OilPrice.com، توافق انتقال نفت عراق از طریق خطوط لوله ترکیه در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد. این مسیر پس از بسته شدن عملی تنگه هرمز، به تنها شریان حیاتی صادرات نفت عراق تبدیل شده است.

طبق این گزارش، بسته شدن تنگه هرمز از اواخر فوریه گذشته باعث شد بغداد بخش عمده مسیر صادرات نفت خود به بازارهای آسیایی، به‌ویژه چین، را از دست بدهد. پیش از این بحران، حدود ۹۵ درصد نفت عراق از طریق هرمز صادر می‌شد. اما اکنون مخازن ذخیره‌سازی عراق پر شده و دولت ناچار به تعطیلی گسترده چاه‌های نفتی شده است.

این وضعیت تولید نفت عراق را از بیش از ۴ میلیون بشکه در روز پیش از بحران، به حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز کاهش داده؛ رقمی که پایین‌ترین سطح تولید عراق از زمان حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ محسوب می‌شود. کارشناسان هشدار می‌دهند ادامه توقف تولید می‌تواند آسیب‌های دائمی به مخازن نفتی عراق؛ از جمله افت فشار مخازن، نفوذ آب و فرسایش تجهیزات استخراج وارد کند.

گزارش می‌افزاید بحران کنونی ریشه در اختلافات دیرینه بغداد، آنکارا و اقلیم کردستان دارد. در مارس ۲۰۲۳، یک دادگاه داوری بین‌المللی ترکیه را به پرداخت ۱.۵ میلیارد دلار غرامت به بغداد محکوم کرد زیرا آنکارا به دولت اقلیم کردستان اجازه داده بود بدون هماهنگی با دولت مرکزی عراق نفت خود را صادر کند.

پس از این حکم، ترکیه در سال ۲۰۲۵ بند فسخ توافق ۱۹۷۳ خط لوله نفت عراق ـ ترکیه را فعال کرد و اعلام نمود این توافق در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ به‌طور کامل پایان می‌یابد.

اکنون بغداد تلاش می‌کند با احیای خط لوله کرکوک ـ جیهان، بخشی از صادرات نفت خود را نجات دهد. این خط لوله که از کرکوک آغاز شده و از طریق موصل و فیشخابور به بندر جیهان ترکیه در دریای مدیترانه می‌رسد، ظرفیت اسمی ۱.۶ میلیون بشکه در روز دارد. با این حال، حملات مکرر گروه‌های مسلح و سال‌ها فرسودگی زیرساختی، عملکرد آن را محدود کرده است.

دولت عراق همچنین در حال تکمیل پروژه خط لوله کرکوک ـ نینوا است تا نفت را بدون عبور از مناطق تحت کنترل اقلیم کردستان به مرز ترکیه منتقل کند. بغداد امیدوار است در مرحله نخست روزانه بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه نفت از این مسیر صادر کند.

در مقابل، اقلیم کردستان نیز همچنان خط لوله مستقل خود را از میدان طق‌طق تا فیشخابور حفظ کرده است. ظرفیت آن به حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. اما مشکل اصلی آن است که هر دو خط لوله تحت پوشش همان توافق ۱۹۷۳ با ترکیه قرار دارند و در صورت عدم توافق جدید، فعالیت هر دو در پایان ژوئیه متوقف خواهد شد.

بر اساس این گزارش، ترکیه اکنون از موقعیت برتر خود در مذاکرات استفاده می‌کند و خواهان امتیازهای گسترده اقتصادی و انرژی از عراق شده است. منابع نزدیک به وزارت نفت عراق گفته‌اند آنکارا خواستار افزایش قابل توجه تعرفه انتقال هر بشکه نفت، تضمین حجم ثابت صادرات روزانه و مشارکت‌های گسترده در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی و برق عراق شده است.

ترکیه همچنین تلاش می‌کند بغداد را به مشارکت در پروژه عظیم ۱۷ میلیارد دلاری «جاده توسعه» ‌که قرار است بندر بزرگ فاو در جنوب عراق را از طریق شبکه ریلی و جاده‌ای به ترکیه و سپس اروپا متصل نماید، ترغیب کند. این پروژه به‌طور هم‌زمان بخشی از طرح کلان «کمربند و جاده» چین نیز محسوب می‌شود.

گزارش تأکید می‌کند آینده صادرات نفت عراق اکنون نه‌تنها به مذاکرات بغداد و آنکارا، بلکه به رقابت‌های ژئوپلیتیکی میان غرب، روسیه و چین نیز گره خورده است؛ رقابتی که می‌تواند مسیر آینده اقتصاد عراق و موازنه قدرت در منطقه را تعیین کند.